Từ BTS đến lịch sử hoàng tộc: Những câu chuyện tạo dáng phía sau các cung điện Triều Tiên

Từ Gyeongbokgung đến Changdeokgung: Lịch sử phía sau những biểu tượng truyền thống Hàn Quốc

Trong vài năm gần đây, văn hóa đại chúng Hàn Quốc, đặc biệt là K-pop, đã lan tỏa mạnh mẽ ra toàn thế giới.

Không chỉ âm nhạc, vũ đạo hay thời trang, Hàn Quốc còn khéo léo đưa các yếu tố truyền thống vào sản phẩm giải trí hiện đại. Từ phim ảnh, truyền hình đến sân khấu âm nhạc, người xem ngày càng dễ bắt gặp hanbok, cung điện cổ, nhạc cụ truyền thống hay những biểu tượng của triều đại Joseon.

Điều này cho thấy tham vọng rất rõ của Hàn Quốc: không chỉ xuất khẩu giải trí, mà còn quảng bá cả lịch sử và văn hóa của mình. Nhờ vậy, quốc gia này dần trở thành một “cường quốc văn hóa” đúng nghĩa.

BTS, nhóm nhạc K-pop nổi tiếng toàn cầu, là một trong những ví dụ tiêu biểu. Trong một số màn trình diễn và sản phẩm âm nhạc gần đây, nhóm đã đưa hình ảnh các cung điện truyền thống Hàn Quốc lên sân khấu quốc tế. Nhưng phía sau những khung cảnh tráng lệ ấy là cả một lớp lịch sử và biểu tượng văn hóa không phải ai cũng biết.

Gyeongbokgung – cung điện đầu tiên của triều đại Joseon tại Hanyang

Năm 2020, BTS biểu diễn ca khúc IDOL trên chương trình Mỹ The Tonight Show Starring Jimmy Fallon. Sân khấu được đặt tại Geunjeongjeon – điện chính của Cung Gyeongbokgung, một trong năm cung điện lớn của hoàng gia Joseon.

Cung Gyeongbokgung được xây dựng sau khi Yi Seong-gye lập nên triều đại Joseon và dời đô từ Gaeseong về Hanyang, tức Seoul ngày nay. Đây là cung điện đầu tiên của triều đại mới, đồng thời là biểu tượng cho sự khởi đầu của trật tự chính trị Joseon.

Tên gọi Gyeongbokgung cũng mang ý nghĩa đặc biệt.

Theo ghi chép lịch sử, Jeong Do-jeon, một trong những đại thần thân tín nhất của Thái Tổ Yi Seong-gye, là người đề xuất tên gọi này. Ông lấy cảm hứng từ một câu trong Kinh Thi, với hàm ý cầu chúc nhà vua, con cháu hoàng tộc và nhân dân bốn phương được hưởng phúc lành lâu dài, đất nước thái bình thịnh trị.

Nói cách khác, tên gọi Gyeongbokgung không chỉ đơn giản là tên một cung điện. Nó thể hiện lý tưởng lập quốc của Joseon: một triều đại mới, một trung tâm quyền lực mới và một mong ước về nền chính trị ổn định lâu dài.

Geunjeongjeon – nơi nhà vua thực hành “chính trị cần mẫn”

Điện chính của Cung Gyeongbokgung là Geunjeongjeon.

Tên gọi này thường được hiểu là “điện Cần Chính”, tức nơi nhà vua chăm lo chính sự. Nhưng “cần chính” ở đây không chỉ có nghĩa là làm việc chăm chỉ.

Trong tư tưởng chính trị của Jeong Do-jeon, một vị vua không thể lười biếng, nhưng cũng không nên tự mình ôm hết mọi việc. Nếu chỉ chăm chỉ theo nghĩa can thiệp vào mọi sự vụ, nhà vua rất dễ trở nên độc đoán, áp đặt và gây hại cho dân.

Vì vậy, “cần chính” hàm chứa một quan niệm sâu hơn: nhà vua phải suy xét chính sách một cách cẩn trọng, biết phân biệt đâu là việc thuộc trách nhiệm của mình, đâu là việc nên giao cho các đại thần. Đó là lý tưởng về một nền chính trị có trật tự, nơi quyền lực của vua được đặt trong quan hệ với hệ thống quan lại và trách nhiệm đối với dân chúng.

Geunjeongjeon là nơi diễn ra các nghi lễ lớn của triều đình: lễ chúc mừng năm mới, các nghi thức quốc gia, yến tiệc cung đình và tiếp đón sứ thần nước ngoài.

Vì vậy, việc BTS biểu diễn tại đây trong một chương trình phát sóng quốc tế cũng mang một lớp ý nghĩa thú vị. Nơi từng dùng để tiếp đón sứ thần và thể hiện uy nghi quốc gia nay trở thành sân khấu đưa văn hóa Hàn Quốc đến khán giả toàn cầu.

Changdeokgung – cung điện được các vua Joseon thực sự sử dụng lâu dài

Cũng trong năm 2020, SUGA của BTS phát hành ca khúc solo Daechwita dưới nghệ danh Agust D. Trong MV, khán giả nhìn thấy hình ảnh Injeongjeon, điện chính của Cung Changdeokgung.

Nếu Gyeongbokgung là cung điện đầu tiên và mang tính biểu tượng khai quốc, thì Changdeokgung lại là nơi gắn bó lâu dài hơn với đời sống thực tế của hoàng gia Joseon.

Cung Changdeokgung được xây dựng vào năm 1405. Trong nhiều giai đoạn, đây là nơi các vua Joseon sinh sống và xử lý chính sự. Sau khi Gyeongbokgung bị phá hủy trong Chiến tranh Nhâm Thìn cuối thế kỷ XVI, Changdeokgung trở thành cung điện chính của triều đình trong hơn hai thế kỷ.

Phải đến năm 1868, khi Gyeongbokgung được tái thiết dưới thời Cao Tông và Hưng Tuyên Đại Viện Quân, vai trò trung tâm của Changdeokgung mới dần thay đổi.

Chính vì gắn bó sâu sắc với đời sống chính trị và sinh hoạt thực tế của hoàng gia Joseon, Changdeokgung được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới. Trong khi đó, Gyeongbokgung, dù nổi tiếng hơn với du khách, lại không có danh hiệu này.

Injeongjeon – chính trị nhân từ và biểu tượng quyền lực hoàng gia

Điện chính của Changdeokgung là Injeongjeon.

Chữ “Nhân” trong tên điện mang ý nghĩa “nhân chính” – chính trị dựa trên lòng nhân. Đây là nơi tổ chức các sự kiện quan trọng như lễ đăng quang, hôn lễ hoàng gia, lễ sắc phong thái tử và các buổi triều kiến chính thức.

Sân trước Injeongjeon còn lưu giữ những hàng bia đá đánh dấu vị trí đứng của quan văn và quan võ theo phẩm cấp. Những bia đá ấy giúp người xem hôm nay hình dung được trật tự nghi lễ nghiêm ngặt của triều đình Joseon, nơi mỗi vị trí trên sân chầu đều phản ánh cấp bậc và quyền lực.

Trong MV Daechwita, ngoài ngoại cảnh cung điện, người xem còn thấy không gian nội thất gắn với hình ảnh ngai vàng.

Phía sau ngai thường có bức Ilwolobongdo – “Tranh Mặt trời, Mặt trăng và Năm ngọn núi”. Đây là một biểu tượng quen thuộc trong phim cổ trang Hàn Quốc, với bố cục đối xứng, màu sắc rực rỡ, thể hiện mặt trời, mặt trăng, núi non, biển cả và cây thông.

Khi nhà vua ngồi trên ngai, thân thể ông nằm giữa mặt trời và mặt trăng, trở thành trung tâm của vũ trụ chính trị Joseon. Hình ảnh này không chỉ trang trí cho cung điện, mà còn khẳng định quyền lực biểu tượng của vương quyền.

Khi cung điện cổ bước vào văn hóa đại chúng

Ngày nay, kiến trúc và biểu tượng của các cung điện Joseon không còn chỉ nằm trong sách lịch sử hay các tour du lịch.

Chúng xuất hiện trong MV, sân khấu K-pop, phim truyền hình và các sản phẩm giải trí toàn cầu. Qua đó, văn hóa truyền thống Hàn Quốc được tái trình hiện trong một hình thức mới: trẻ hơn, dễ tiếp cận hơn và có sức lan tỏa mạnh hơn.

Điều đáng chú ý là các yếu tố truyền thống ấy không bị đặt trong bảo tàng một cách tĩnh lặng. Chúng được đưa vào dòng chảy của âm nhạc, hình ảnh, thời trang và truyền thông hiện đại.

Khi BTS biểu diễn trước Geunjeongjeon, hay khi SUGA xuất hiện giữa không gian gợi nhớ Injeongjeon, người xem quốc tế không chỉ nhìn thấy một phông nền đẹp. Họ đang tiếp xúc với một phần lịch sử Joseon, với những ý niệm về vương quyền, chính trị, nghi lễ và bản sắc văn hóa Hàn Quốc.

Vì vậy, nếu một ngày nào đó người hâm mộ K-pop đến Seoul để “theo dấu thần tượng”, Gyeongbokgung và Changdeokgung chắc chắn không chỉ là điểm check-in.

Đó còn là nơi họ có thể bước vào chiều sâu lịch sử phía sau những hình ảnh từng xuất hiện trên sân khấu hiện đại.